Ứng dụng AI thúc đẩy phát triển Chính phủ số 

So với những doanh nghiệp tư nhân, cách các Chính phủ đang triển khai AI có phần thận trọng và chặt chẽ hơn. Hiện nay, AI hiện được ứng dụng nhiều trong các quy trình dịch vụ công, tăng cường sự tham gia của người dân và lĩnh vực tư pháp – những mảng có khối lượng giao dịch lớn và mức độ tương tác cao với xã hội

Việc chính phủ sử dụng AI cần sự chuẩn bị lớn về mặt dữ liệu, quy trình và hành lang pháp lý. Tuy nhiên, chính phủ các quốc gia vẫn đang đầu tư mạnh vào việc nghiên cứu, thử nghiệm các công nghệ AI – đặc biệt trong việc khẳng định chủ quyền AI (sovereign). Nếu tận dụng đúng sức mạnh, AI có thể nâng cao chất lượng dịch vụ công và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ.

Những ứng dụng AI phổ biến tại các cơ quan chính phủ

Các cơ quan chính phủ sở hữu nhiều bộ dữ liệu phong phú, bao gồm dữ liệu có cấu trúc và không có cấu trúc – và việc ứng dụng AI có thể giúp khai phá thêm nhiều insight giá trị. Theo báo cáo của OECD, dịch vụ công và chính phủ mở được xem là hai lĩnh vực có sự ứng dụng AI mạnh mẽ nhất. Đây cũng là những tác vụ có sự tương tác lớn với người dân,vậy nên sự hỗ trợ của AI giúp chính phủ cung cấp dịch vụ hiệu quả hơn, tăng trải nghiệm tương tác và mức độ hài lòng của người dân với chính phủ.

Báo cáo của Tổ chức hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cũng cho thấy những hiệu quả mà đem lại cho cả bộ máy quản lý vẫn người thu hưởng dịch vụ. AI giúp tự động hóa các tác vụ, giúp tinh gọn hoặc cá nhân hóa dịch vụ, đồng thời giúp nâng cao chất lượng ra quyết định của các tổ chức nhà nước.

Việt Nam hình thành Chính phủ thông minh vận hành trên nền tảng dữ liệu lớn và AI

Là quốc gia có nền kinh tế số năm 2025 dự kiến đạt 72 tỷ USD (theo Bộ Công thương), thuộc nhóm tăng trưởng nhanh nhất khu vực, Việt Nam luôn khuyến khích phát triển AI trong nước; phát triển AI như động lực tăng trưởng nhanh và bền vững; và bảo vệ chủ quyền số quốc gia dựa trên dữ liệu, hạ tầng và công nghệ AI.

Tại Hội nghị “3 trong 1” diễn ra vào chiều 18/12, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, muốn đất nước bắt kịp, tiến cùng và vượt lên, phát triển nhanh và bền vững, trở thành nước phát triển, có thu nhập cao thì không có con đường nào khác là đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Phát biểu cho thấy sự quyết tâm của Việt Nam trong việc tập trung vào đầu tư, phát triển và ứng dụng công nghệ vào mọi mặt của cuộc sống.

Chính sách của Nhà nước cũng đang tạo lực đẩy mạnh mẽ, với Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và gần đây nhất là Quyết định số 2629/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển Chính phủ số. Theo đó, một trong những mục tiêu của chương trình được chia làm hai giai đoạn:

• Trong giai đoạn 2025-2027, 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình sẽ được triển khai, và 95% người dân, doanh nghiệp sẽ đánh giá hài lòng khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
• Đến giai đoạn 2028-2030, 99% người dân, doanh nghiệp sẽ hài lòng với dịch vụ công trực tuyến, và 50% dịch vụ công trực tuyến thiết yếu sẽ được AI hỗ trợ “cá thể hóa; “100% cơ quan nhà nước cung cấp dữ liệu mở đúng chuẩn; 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; 80% thông tin, dữ liệu đã được số hóa trong giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công được khai thác, sử dụng lại.

Một điểm nhấn quan trọng của chương trình là thúc đẩy phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trên nền tảng số, song hành với việc phát triển hạ tầng và công nghệ số đồng bộ, hiện đại, an toàn, an ninh và hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực. Trọng tâm là hình thành các trung tâm dữ liệu quy mô lớn theo tiêu chuẩn xanh, cùng các nền tảng số quốc gia dùng chung, được đầu tư và triển khai thống nhất từ trung ương đến cơ sở, bảo đảm kết nối và liên thông xuyên suốt.

Chính sách và khung pháp lý chặt chẽ, giúp Việt Nam tự tin ứng dụng AI trong hoạt động tại các tổ chức chính phủ

Từ ngày 1/3/2026, một đạo luật riêng về AI của Việt Nam sẽ chính thức có hiệu lực. Luật gồm 35 điều, được thiết kế theo hướng “quản lý để phát triển”, bảo đảm cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phù hợp với thông lệ quốc tế và hỗ trợ Việt Nam chủ động hội nhập với các chuẩn mực công nghệ mới. Luật Trí tuệ nhân tạo xác định con người là trung tâm, quy định AI phục vụ con người, không thay thế con người và phải có sự giám sát của con người trong các quyết định quan trọng. Đây là minh chứng rõ nét cho cam kết mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước, coi AI là công nghệ chiến lược hàng đầu. Trước Việt Nam, chỉ có Liên minh châu Âu (EU), Hàn Quốc và Nhật Bản đã ban hành luật tương tự.

Những thách thức trong việc ứng dụng AI vào hoạt động chính phủ

Lợi ích khi ứng dụng AI rõ rệt, tuy nhiên, các tổ chức luôn cần có những phương án phòng ngừa những phát sinh rủi ro nếu không được quản lý chặt chẽ, bao gồm rủi ro đạo đức, rủi ro vận hành, hay nguy cơ gia tăng khoảng cách số và sự phản đối của công chúng đối với việc chính phủ sử dụng AI. Một số những thách thức mà các tổ chức cần quan tâm:

• Tranh cãi xung quanh AGI (Trí tuệ nhân tạo tổng quát): Phần lớn các chuyên gia AI đều tin rằng nhân loại có khả năng tạo ra trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI). Theo giả thuyết này, AI cuối cùng sẽ đạt đến mức độ nhận thức tương đương con người, có thể thực hiện hầu như mọi việc mà con người làm được và thậm chí không cần sự vận hành trực tiếp của con người. AGI hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích to lớn, chẳng hạn mỗi người trên Trái Đất đều có thể tiếp cận một “bác sĩ AI” hoạt động 24/7, có khả năng chẩn đoán theo thời gian thực và hỗ trợ phòng ngừa bệnh tật trong tương lai. Tuy nhiên, cũng tồn tại lo ngại rằng AI có thể trở nên quá mạnh hoặc nhanh chóng tiến hóa thành siêu trí tuệ, khi máy móc bắt đầu đưa ra các quyết định có lợi cho chính chúng thay vì cho nhân loại. Dù AGI hay siêu trí tuệ được cho là chưa thể xảy ra trong tương lai gần, thậm chí có thể sẽ không bao giờ xảy ra, những kịch bản này cho thấy vì sao chính phủ cần tham gia chặt chẽ vào quá trình phát triển và quản lý AI.
• Rò rỉ và xâm phạm dữ liệu: Việc tin tặc truy cập trái phép vào dữ liệu có thể đe dọa hoạt động liên tục của các dịch vụ công và, ở cấp độ chính phủ trung ương, cả an ninh quốc gia. Việc triển khai các ứng dụng AI có thể làm gia tăng mức độ phơi nhiễm rủi ro. Tuy vậy, song song với đó, chính phủ cũng có thể tận dụng AI để tăng cường năng lực bảo vệ và an ninh dữ liệu tổng thể

• Khả năng tương thích với hệ thống cũ: Nhiều cơ quan nhà nước vẫn đang sử dụng những hệ thống cũ qua nhiều năm, vậy nên việc tích hợp AI có thể gặp nhiều khó khăn và mất nhiều thời gian từ số hóa dữ liệu, cài đặt quy trình mới đến huấn luyện mô hình và đào đạo cho đội ngũ cán bộ sử dụng công cụ AI.

Tương lai của AI trong chính phủ số

Trong bối cảnh AI đang dần trở thành hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số, vai trò của chính phủ không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ, mà còn là người kiến tạo luật chơi, bảo đảm AI được phát triển và sử dụng một cách an toàn, minh bạch và vì con người. Với nền tảng dữ liệu phong phú, nhu cầu phục vụ xã hội ở quy mô lớn và định hướng rõ ràng về AI đáng tin cậy, khu vực công có tiềm năng trở thành động lực quan trọng thúc đẩy hệ sinh thái AI quốc gia